Alexandre
Gaugamela, Babilônia e Persépolis (31–38)
As palavras sublinhadas têm nota: toque para ver o sentido.
31.1 Ἀλέξανδρος δὲ τὴν ἐντὸς τοῦ Εὐφράτου πᾶσαν ὑφ’ ἑαυτῷ ποιησάμενος ἤλαυνεν ἐπὶ Δαρεῖον ἑκατὸν μυριάσι στρατοῦ καταβαίνοντα. καί τις αὐτῷ φράζει τῶν ἑταίρων, ὡς δὴ γέλωτος ἄξιον πρᾶγμα, τοὺς ἀκολούθους παίζοντας εἰς δύο μέρη διῃρηκέναι σφᾶς αὐτούς, ὧν ἑκατέρου στρατηγὸν εἶναι καὶ ἡγεμόνα, τὸν μὲν Ἀλέξανδρον, τὸν δὲ Δαρεῖον ὑπ’ αὐτῶν προσαγορευόμενον· 31.2 ἀρξαμένους δὲ βώλοις ἀκροβολίζεσθαι πρὸς ἀλλήλους, εἶτα πυγμαῖς, τέλος ἐκκεκαῦσθαι τῇ φιλονεικίᾳ καὶ μέχρι λίθων καὶ ξύλων, πολλοὺς καὶ δυσκαταπαύστους γεγονότας. ταῦτα ἀκούσας ἐκέλευσεν αὐτοὺς μονομαχῆσαι τοὺς ἡγεμόνας καὶ τὸν μὲν Ἀλέξανδρον αὐτὸς ὥπλισε, τὸν δὲ Δαρεῖον Φιλώτας, ἐθεᾶτο δὲ ὁ στρατός, ἐν οἰωνῷ τινι τοῦ μέλλοντος τιθέμενος τὸ γιγνόμενον. ἰσχυρᾶς δὲ τῆς μάχης γενομένης ἐνίκησεν ὁ καλούμενος Ἀλέξανδρος, καὶ δωρεὰν ἔλαβε δώδεκα κώμας καὶ στολῇ Περσικῇ χρῆσθαι. ταῦτα μὲν οὖν Ἐρατοσθένης ἱστόρηκε. 31.3 τὴν δὲ μεγάλην μάχην πρὸς Δαρεῖον οὐκ ἐν Ἀρβήλοις, ὥσπερ οἱ πολλοὶ γράφουσιν, ἀλλὰ ἐν Γαυγαμήλοις γενέσθαι συνέπεσε, σημαίνειν δέ φασιν οἶκον καμήλου τὴν διάλεκτον, ἐπεὶ τῶν πάλαι τις βασιλέων ἐκφυγὼν πολεμίους ἐπὶ καμήλου δρομάδος ἐνταῦθα καθίδρυσεν αὐτήν, ἀποτάξας τινὰς κώμας καὶ προσόδους εἰς τὴν ἐπιμέλειαν. 31.4 ἡ μὲν οὖν σελήνη τοῦ Βοηδρομιῶνος ἐξέλιπε περὶ τὴν τῶν μυστηρίων τῶν Ἀθήνησιν ἀρχήν, ἑνδεκάτῃ δὲ ἀπὸ τῆς ἐκλείψεως νυκτὶ τῶν στρατοπέδων ἐν ὄψει γεγονότων, Δαρεῖος μὲν ἐν ὅπλοις συνεῖχε τὴν δύναμιν, ὑπὸ λαμπάδων ἐπιπορευόμενος τὰς τάξεις, Ἀλέξανδρος δὲ τῶν Μακεδόνων ἀναπαυομένων αὐτὸς πρὸ τῆς σκηνῆς μετὰ τοῦ μάντεως Ἀριστάνδρου διέτριβεν, ἱερουργίας τινὰς ἀπορρήτους ἱερουργούμενος καὶ τῷ Φόβῳ σφαγιαζόμενος. 31.5 οἱ δὲ πρεσβύτεροι τῶν ἑταίρων, καὶ μάλιστα Παρμενίων, ὡς τὸ μὲν πεδίον τὸ μεταξὺ τοῦ Νιφάτου καὶ τῶν ὀρῶν τῶν Γορδυαίων ἅπαν ἑωρᾶτο καταλαμπόμενον τοῖς βαρβαρικοῖς φέγγεσιν, ἀτέκμαρτος δέ τις φωνὴ συμμεμιγμένη καὶ θόρυβος ἐκ τοῦ στρατοπέδου καθάπερ ἐξ ἀχανοῦς προσήχει πελάγους, 31.6 θαυμάσαντες τὸ πλῆθος καὶ πρὸς ἀλλήλους διαλεχθέντες ὡς μέγα καὶ χαλεπὸν ἔργον εἴη συμπεσόντας ἐκ προφανοῦς τοσοῦτον ὤσασθαι πόλεμον, ἀπὸ τῶν ἱερῶν γενομένῳ τῷ βασιλεῖ προσελθόντες ἔπειθον αὐτὸν ἐπιχειρῆσαι νύκτωρ τοῖς πολεμίοις καὶ τῷ σκότῳ τὸ φοβερώτατον συγκαλύψαι τοῦ μέλλοντος ἀγῶνος. 31.7 ὁ δὲ τὸ μνημονευόμενον εἰπὼν, “οὐ κλέπτω τὴν νίκην,” ἐνίοις μὲν ἔδοξε μειρακιώδη καὶ κενὴν ἀπόκρισιν πεποιῆσθαι, παίζων πρὸς τοσοῦτον κίνδυνον, ἐνίοις δὲ καὶ τῷ παρόντι θαρρεῖν καὶ στοχάζεσθαι τοῦ μέλλοντος ὀρθῶς, μὴ διδοὺς πρόφασιν ἡττηθέντι Δαρείῳ πρὸς ἄλλην αὖθις ἀναθαρρῆσαι πεῖραν, αἰτιωμένῳ τούτων νύκτα καὶ σκότος, ὡς ὄρη καὶ στενὰ καὶ θάλασσαν τῶν προτέρων. 31.8 οὐ γὰρ ὅπλων οὐδὲ σωμάτων ἀπορίᾳ παύσεσθαι πολεμοῦντα Δαρεῖον ἀπὸ τηλικαύτης δυνάμεως καὶ χώρας τοσαύτης, ἀλλ’ ὅταν ἀφῇ τὸ φρόνημα καὶ τὴν ἐλπίδα, δι’ ἐμφανοῦς ἥττης κατὰ κράτος ἐξελεγχθείς.
31.1 Alexandre, depois de pôr sob o seu domínio toda a terra aquém do Eufrates, marchava contra Dario, que descia com um milhão de homens. E um dos Companheiros lhe contou, como coisa digna de riso, que os criados do exército, brincando, se tinham dividido em dois partidos, cada um com um general e comandante, a um dos quais chamavam Alexandre e ao outro Dario; 31.2 tinham começado atirando torrões uns nos outros, depois passaram aos socos e, por fim, inflamados pela rivalidade, chegaram às pedras e aos paus, e já eram muitos e difíceis de conter. Ouvindo isso, ele mandou que os próprios chefes lutassem em duelo; ele mesmo armou o Alexandre, e Filotas armou o Dario; o exército assistia, tomando o que acontecia como um presságio do futuro. A luta foi dura, e venceu o chamado Alexandre, que recebeu de prêmio doze aldeias e o direito de usar a roupa persa. Isso é o que Eratóstenes conta. 31.3 A grande batalha contra Dario não aconteceu em Arbela, como escreve a maioria, mas em Gaugamela; dizem que o nome, na língua deles, significa “casa do camelo”, porque um dos antigos reis, escapando dos inimigos num camelo de corrida, o instalou ali, destinando algumas aldeias e rendas para o seu sustento. 31.4 No mês boedromião houve um eclipse da lua, perto do começo dos Mistérios em Atenas; e, na décima primeira noite depois do eclipse, estando os dois exércitos à vista um do outro, Dario mantinha as tropas em armas e passava em revista as fileiras à luz de tochas, enquanto Alexandre, com os macedônios descansando, ficou diante da tenda com o adivinho Aristandro, celebrando alguns ritos secretos e oferecendo sacrifício ao Medo. 31.5 Os mais velhos dos Companheiros, e sobretudo Parmênio, quando viram toda a planície entre o Nifates e os montes gordieus iluminada pelas fogueiras dos bárbaros, e que do acampamento deles chegava um rumor confuso de vozes misturadas e um tumulto, como de um mar imenso, 31.6 admirados com a multidão e dizendo uns aos outros que era uma tarefa grande e difícil repelir uma guerra daquele tamanho atacando às claras, foram ter com o rei quando ele voltou dos sacrifícios e procuravam convencê-lo a atacar os inimigos de noite e a cobrir com a escuridão o que a luta que vinha tinha de mais assustador. 31.7 Ele deu a resposta que ficou famosa: “Não roubo a vitória.” A alguns pareceu que dera uma resposta de rapaz, e vazia, brincando diante de um perigo tão grande; a outros, que tinha confiança na situação presente e calculava bem o futuro, não dando a Dario, se fosse vencido, pretexto para se animar de novo a outra tentativa, culpando desta vez a noite e a escuridão, como da outra os montes, os desfiladeiros e o mar. 31.8 Pois Dario, com tamanho poder e tamanho território, não deixaria de lutar por falta de armas nem de homens, mas só quando perdesse o orgulho e a esperança, convencido por uma derrota clara e sofrida à força.
32.1 Ἀπελθόντων δὲ τούτων κατακλιθεὶς ὑπὸ σκηνὴν λέγεται τὸ λοιπὸν μέρος τῆς νυκτὸς ὕπνῳ βαθεῖ κρατηθῆναι παρὰ τὸ εἰωθός, ὥστε θαυμάζειν ἐπελθόντας ὄρθρου τοὺς ἡγεμόνας καὶ παρ’ αὑτῶν ἐξενεγκεῖν παράγγελμα πρῶτον ἀριστοποιεῖσθαι τοὺς στρατιώτας ἔπειτα τοῦ καιροῦ κατεπείγοντος εἰσελθόντα Παρμενίωνα καὶ παραστάντα τῇ κλίνῃ δὶς ἢ τρὶς αὐτοῦ φθέγξασθαι τοὔνομα· καὶ διεγερθέντος οὕτως ἐρωτᾶν ὅ τι δὴ πεπονθὼς ὕπνον καθεύδοι νενικηκότος, οὐχὶ μέλλοντος ἀγωνιεῖσθαι τὸν μέγιστον τῶν ἀγώνων. 32.2 τὸν γοῦν Ἀλέξανδρον εἰπεῖν διαμειδιάσαντα “τί γάρ; οὐκ ἤδη σοι νενικηκέναι δοκοῦμεν ἀπηλλαγμένοι τοῦ πλανᾶσθαι καὶ διώκειν ἐν πολλῇ καὶ κατεφθαρμένῃ φυγομαχοῦντα χώρᾳ, Δαρεῖον;” οὐ μόνον δὲ πρὸ τῆς μάχης, ἀλλὰ καὶ παρ’ αὐτὸν τὸν κίνδυνον ἐπεδείξατο μέγαν καὶ συνεστηκότα τῷ λογίζεσθαι καὶ θαρρεῖν ἑαυτόν. 32.3 ἔσχε γὰρ ὁ ἀγὼν ὑποτροπὴν καὶ σάλον ἐν τῷ εὐωνύμῳ κέρατι κατὰ Παρμενίωνα, τῆς Βακτριανῆς ἵππου ῥόθῳ πολλῷ καὶ μετὰ βίας παρεμπεσούσης εἰς τοὺς Μακεδόνας, Μαζαίου δὲ περιπέμψαντος ἔξω τῆς φάλαγγος ἱππεῖς τοῖς σκευοφυλακοῦσι προσβαλοῦντας. διὸ καὶ θορυβούμενος ὑπ’ ἀμφοτέρων ὁ Παρμενίων ἀπέστειλε πρὸς Ἀλέξανδρον ἀγγέλους φράζοντας οἴχεσθαι τὸν χάρακα καὶ τὰς ἀποσκευάς, εἰ μὴ κατὰ τάχος βοήθειαν ὀχυρὰν ἀπὸ τοῦ στόματος πέμψειε τοῖς ὄπισθεν. 32.4 ἔτυχε μὲν οὖν κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ τοῖς περὶ αὐτὸν ἐφόδου διδοὺς σημεῖον ὡς δὲ ἤκουσε τὰ παρὰ τοῦ Παρμενίωνος, οὐκ ἔφη σωφρονεῖν αὐτὸν οὐδὲ ἐντὸς εἶναι τῶν λογισμῶν, ἀλλ’ ἐπιλελῆσθαι ταραττόμενον ὅτι νικῶντες μὲν προσκτήσονται καὶ τὰ τῶν πολεμίων, ἡττωμένοις δὲ φροντιστέον οὐ χρημάτων οὐδὲ ἀνδραπόδων, ἀλλ’ ὅπως ἀποθανοῦνται καλῶς καὶ λαμπρῶς ἀγωνιζόμενοι. 32.5 ταῦτα ἐπιστείλας Παρμενίωνι τὸ κράνος περιέθετο, τὸν δὲ ἄλλον ὁπλισμὸν εὐθὺς ἀπὸ σκηνῆς εἶχεν, ὑπένδυμα τῶν Σικελικῶν ζωστόν, ἐπὶ δὲ τούτῳ θώρακα διπλοῦν λινοῦν ἐκ τῶν ληφθέντων ἐν Ἰσσῷ. τὸ δὲ κράνος ἦν μὲν σιδηροῦν, ἔστιλβε δὲ ὥσπερ ἄργυρος καθαρός, ἔργον Θεοφίλου, συνήρμοστο δὲ αὐτῷ περιτραχήλιον ὁμοίως σιδηροῦν λιθοκόλλητον· 32.6 μάχαιραν δὲ θαυμαστὴν βαφῇ καὶ κουφότητι, δωρησαμένου τοῦ Κιτιέων βασιλέως, εἶχεν, ἠσκημένος τὰ πολλὰ χρῆσθαι μαχαίρᾳ παρὰ τὰς μάχας. ἐπιπόρπωμα δὲ ἐφόρει τῇ μὲν ἐργασίᾳ σοβαρώτερον ἢ κατὰ τὸν ἄλλον ὁπλισμόν ἦν γὰρ ἔργον Ἑλικῶνος τοῦ παλαιοῦ, τιμὴ δὲ τῆς Ῥοδίων πόλεως, ὑφ’ ἧς ἐδόθη δῶρον· ἐχρῆτο δὲ καὶ τούτῳ πρὸς τοὺς ἀγῶνας. 32.7 ἄχρι μὲν οὖν συντάττων τι τῆς φάλαγγος ἢ παρακελευόμενος ἢ διδάσκων ἢ ἐφορῶν παρεξήλαυνεν, ἄλλον ἵππον εἶχε, τοῦ Βουκεφάλα φειδόμενος ἤδη παρήλικος ὄντος χωροῦντι δὲ πρὸς ἔργον ἐκεῖνος προσήγετο, καὶ μεταβὰς εὐθὺς ἦρχεν ἐφόδου.
32.1 Depois que eles se retiraram, deitou-se na tenda e, diz-se, dormiu o resto da noite num sono profundo, fora do seu costume, de modo que os comandantes, chegando de madrugada, se admiraram e deram, por conta própria, a primeira ordem: que os soldados tomassem o desjejum. Depois, como o momento urgia, Parmênio entrou e, de pé junto ao leito, chamou-o pelo nome duas ou três vezes; e, acordado ele assim, perguntou-lhe o que lhe tinha acontecido para dormir o sono de quem já venceu, e não de quem está para travar a maior das batalhas. 32.2 Alexandre sorriu e disse: “Como assim? Não te parece que já vencemos, livres de vagar e de perseguir por um país vasto e devastado um Dario que foge da batalha?” E não só antes da batalha, mas também no meio do perigo, mostrou-se grande e firme no cálculo e na confiança. 32.3 Pois a batalha teve um recuo e uma vacilação na ala esquerda, onde estava Parmênio, quando a cavalaria báctria caiu com grande ímpeto e violência sobre os macedônios e Mazeu mandou cavaleiros por fora da atacar os que guardavam a bagagem. Por isso, perturbado pelas duas coisas, Parmênio mandou mensageiros a Alexandre dizendo que o acampamento e a bagagem estavam perdidos, se ele não mandasse depressa, da linha de frente, um socorro forte aos de trás. 32.4 Por acaso, naquele momento, ele estava dando aos seus o sinal do ataque; e, ouvindo o recado de Parmênio, disse que Parmênio não estava no seu juízo nem raciocinava, e que, perturbado, esquecera que os vencedores ganham ainda por cima as coisas dos inimigos, e os vencidos não devem pensar no dinheiro nem nos escravos, mas em como hão de morrer com honra e com brilho, combatendo. 32.5 Mandando dizer isso a Parmênio, pôs o capacete; o resto da armadura já o vestia desde que saíra da tenda: uma túnica siciliana cingida e, por cima, uma couraça dupla de linho, dos despojos tomados em Isso. O capacete era de ferro, mas brilhava como prata pura, obra de Teófilo; e a ele se ajustava uma proteção do pescoço, também de ferro, incrustada de pedras preciosas. 32.6 Tinha uma espada admirável pela têmpera e pela leveza, presente do rei de Cítio, e acostumara-se a usar quase sempre a espada nas batalhas. Usava um manto preso com fivela, de trabalho mais suntuoso que o resto da armadura: era obra de Hélicon, o antigo, e presente de honra da cidade de Rodes, que o deu a ele; também esse ele usava nos combates. 32.7 Enquanto alinhava alguma parte da , ou exortava, ou instruía, ou passava em revista, montava outro cavalo, poupando Bucéfalo, que já estava velho; mas, quando ia para a ação, traziam-lhe Bucéfalo, e, mudando de montaria, ele logo começava o ataque.
33.1 Τότε δὲ τοῖς Θετταλοῖς πλεῖστα διαλεχθεὶς καὶ τοῖς ἄλλοις Ἕλλησιν, ὡς ἐπέρρωσαν αὐτὸν βοῶντες ἄγειν ἐπὶ τοὺς βαρβάρους, τὸ ξυστὸν εἰς τὴν ἀριστερὰν μεταβαλὼν τῇ δεξιᾷ παρεκάλει τοὺς θεούς, ὡς Καλλισθένης φησίν, ἐπευχόμενος, εἴπερ ὄντως Διόθεν ἐστὶ γεγονώς, ἀμῦναι καὶ συνεπιρρῶσαι τοὺς Ἕλληνας. 33.2 ὁ δὲ μάντις Ἀρίστανδρος χλανίδα λευκὴν ἔχων καὶ χρυσοῦν στέφανον ἐπεδείκνυτο παριππεύων ἀετὸν ὑπὲρ κεφαλῆς Ἀλεξάνδρου συνεπαιωρούμενον καὶ κατευθύνοντα τῇ πτήσει ὄρθιον ἐπὶ τοὺς πολεμίους, ὥστε πολὺ μὲν θάρσος ἐγγενέσθαι τοῖς ὁρῶσιν, ἐκ δὲ τοῦ θαρρεῖν καὶ παρακαλεῖν ἀλλήλους δρόμῳ τοῖς ἱππεῦσιν ἱεμένοις ἐπὶ τοὺς πολεμίους ἐπικυμαίνειν τὴν φάλαγγα. 33.3 πρὶν δὲ συμμῖξαι τοὺς πρώτους ἐξέκλιναν οἱ βάρβαροι, καὶ διωγμὸς ἦν πολὺς, εἰς τὰ μέσα συνελαύνοντος Ἀλεξάνδρου τὸ νικώμενον, ὅπου Δαρεῖος ἦν. πόρρωθεν γὰρ αὐτὸν κατεῖδε διὰ τῶν προτεταγμένων ἐν βάθει τῆς βασιλικῆς ἴλης ἐκφανέντα, καλὸν ἄνδρα καὶ μέγαν ἐφ’ ἅρματος ὑψηλοῦ βεβῶτα, πολλοῖς ἱππεῦσι καὶ λαμπροῖς καταπεφραγμένον εὖ μάλα συνεσπειραμένοις περὶ τὸ ἅρμα καὶ παρατεταγμένοις δέχεσθαι τοὺς πολεμίους. 33.4 ἀλλὰ δεινὸς ὀφθεὶς ἐγγύθεν Ἀλέξανδρος καὶ τοὺς φεύγοντας ἐμβαλὼν εἰς τοὺς μένοντας ἐξέπληξε καὶ διεσκέδασε τὸ πλεῖστον, οἱ δὲ ἄριστοι καὶ γενναιότατοι πρὸ τοῦ βασιλέως φονευόμενοι καὶ κατ’ ἀλλήλων πίπτοντες ἐμποδὼν τῆς διώξεως ἦσαν, ἐμπλεκόμενοι καὶ περισπαίροντες αὑτοῖς καὶ ἵπποις. 33.5 Δαρεῖος δέ, τῶν δεινῶν ἁπάντων ἐν ὀφθαλμοῖς ὄντων καὶ τῶν προτεταγμένων δυνάμεων ἐρειπομένων εἰς αὐτόν, ὡς οὐκ ἦν ἀποστρέψαι τὸ ἅρμα καὶ διεξελάσαι ῥᾴδιον, ἀλλ’ οἵ τε τροχοὶ συνείχοντο πτώμασι πεφυρμένοι τοσούτοις οἵ τε ἵπποι καταλαμβανόμενοι καὶ ἀποκρυπτόμενοι τῷ πλήθει τῶν νεκρῶν ἐξήλλοντο καὶ συνετάραττον τὸν ἡνίοχον, ἀπολείπει μὲν τὸ ἅρμα καὶ τὰ ὅπλα, θήλειαν δέ, ὥς φασι, νεοτόκον ἵππον περιβὰς ἔφυγεν. 33.6 οὐ μὴν τότε ἂν ἐδόκει διαφυγεῖν, εἰ μὴ πάλιν ἧκον ἕτεροι παρὰ τοῦ Παρμενίωνος ἱππεῖς μετακαλοῦντες Ἀλέξανδρον, ὡς συνεστώσης ἔτι πολλῆς δυνάμεως ἐκεῖ καὶ τῶν πολεμίων οὐκ ἐνδιδόντων. ὅλως γὰρ αἰτιῶνται Παρμενίωνα κατ’ ἐκείνην τὴν μάχην νωθρὸν γενέσθαι καὶ δύσεργον, εἴτε τοῦ γήρως ἤδη τι παραλύοντος τῆς τόλμης, εἴτε τὴν ἐξουσίαν καὶ τὸν ὄγκον, ὡς Καλλισθένης φησί, τῆς Ἀλεξάνδρου δυνάμεως βαρυνόμενον καὶ προσφθονοῦντα. 33.7 τότε δ’ οὖν ὁ βασιλεὺς ἀνιαθεὶς τῇ μεταπέμψει τοῖς μὲν στρατιώταις οὐκ ἔφρασε τὸ ἀληθές, ἀλλ’ ὡς ἀνέχων τοῦ φονεύειν καὶ σκότους ὄντος ἀνάκλησιν ἐσήμανεν ἐλαύνων δὲ πρὸς τὸ κινδυνεῦον μέρος ἤκουσε καθ’ ὁδὸν ἡττῆσθαι παντάπασι καὶ φεύγειν τοὺς πολεμίους.
33.1 Daquela vez, depois de falar longamente aos tessálios e aos outros gregos, quando eles o encorajaram gritando que os levasse contra os bárbaros, passou a lança para a mão esquerda e, com a direita, invocou os deuses, como diz Calístenes, pedindo que, se de fato tinha nascido de Zeus, defendessem e fortalecessem os gregos. 33.2 O adivinho Aristandro, com um manto branco e uma coroa de ouro, passava a cavalo mostrando uma águia que pairava sobre a cabeça de Alexandre e dirigia o voo em linha reta contra os inimigos, de modo que os que a viam se encheram de grande confiança; e, animados e exortando-se uns aos outros, os cavaleiros se lançaram a galope contra os inimigos, e a veio atrás, como uma onda. 33.3 Antes que os primeiros chegassem às mãos, os bárbaros cederam, e houve uma grande perseguição, com Alexandre empurrando os vencidos para o centro, onde estava Dario. Pois o avistara de longe, através das fileiras postas à frente, no fundo do esquadrão real: um homem belo e alto, de pé num carro elevado, protegido por muitos e brilhantes cavaleiros, muito cerrados em volta do carro e dispostos para receber os inimigos. 33.4 Mas Alexandre, visto de perto, era terrível, e, lançando os fugitivos sobre os que resistiam, aterrorizou-os e dispersou a maior parte; os melhores e mais nobres, mortos diante do rei e caindo uns sobre os outros, estorvavam a perseguição, enredando-se e estrebuchando uns nos outros e nos cavalos. 33.5 Dario, com todos os horrores diante dos olhos e as tropas postas à sua frente desmoronando sobre ele, como não era fácil virar o carro e escapar, porque as rodas estavam presas, emaranhadas em tantos corpos caídos, e os cavalos, cercados e encobertos pela multidão dos mortos, pulavam e assustavam o cocheiro, abandonou o carro e as armas e, montando, dizem, numa égua que acabara de parir, fugiu. 33.6 Mas não teria escapado então, ao que parece, se não tivessem vindo de novo outros cavaleiros de Parmênio chamando Alexandre, porque ainda havia lá muita força reunida e os inimigos não cediam. De modo geral, acusam Parmênio de ter sido lento e ineficaz naquela batalha, ou porque a velhice já lhe enfraquecesse um pouco a ousadia, ou porque, como diz Calístenes, se sentia incomodado e enciumado com a autoridade e a pompa do poder de Alexandre. 33.7 Seja como for, o rei, irritado com o chamado, não disse aos soldados a verdade, mas, como quem parava a matança porque já era noite, deu o sinal de retirada; e, indo para a parte que estava em perigo, ouviu no caminho que os inimigos tinham sido vencidos de todo e fugiam.
34.1 Τοῦτο τῆς μάχης ἐκείνης λαβούσης τὸ πέρας, ἡ μὲν ἀρχὴ παντάπασιν ἡ Περσῶν ἐδόκει καταλελύσθαι, βασιλεὺς δὲ τῆς Ἀσίας Ἀλέξανδρος ἀνηγορευμένος ἔθυε τοῖς θεοῖς μεγαλοπρεπῶς καὶ τοῖς φίλοις ἐδωρεῖτο πλούτους καὶ οἴκους καὶ ἡγεμονίας, φιλοτιμούμενος δὲ πρὸς τοὺς Ἕλληνας ἔγραψε τὰς τυραννίδας πάσας καταλυθῆναι καὶ πολιτεύειν αὐτονόμους, ἰδίᾳ δὲ Πλαταιεῦσι τὴν πόλιν ἀνοικοδομεῖν, ὅτι τὴν χώραν οἱ πατέρες αὐτῶν ἐναγωνίσασθαι τοῖς Ἕλλησιν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας παρέσχον. 34.2 ἔπεμψε δὲ καὶ Κροτωνιάταις εἰς Ἰταλίαν μέρος τῶν λαφύρων, τὴν Φαΰλλου τοῦ ἀθλητοῦ τιμῶν προθυμίαν καὶ ἀρετήν, ὃς περὶ τὰ Μηδικὰ τῶν ἄλλων Ἰταλιωτῶν ἀπεγνωκότων τοὺς Ἕλληνας ἰδιόστολον ἔχων ναῦν ἔπλευσεν εἰς Σαλαμῖνα, τοῦ κινδύνου τι μεθέξων. οὕτω τις εὐμενὴς ἦν πρὸς ἅπασαν ἀρετὴν καὶ καλῶν ἔργων φύλαξ καὶ οἰκεῖος.
34.1 Tendo a batalha esse fim, o império dos persas parecia de todo destruído, e Alexandre, proclamado rei da Ásia, ofereceu aos deuses sacrifícios magníficos e deu aos amigos riquezas, casas e governos. E, querendo ganhar a estima dos gregos, escreveu que todas as tiranias fossem abolidas e que eles se governassem pelas suas próprias leis; e, aos plateenses em particular, que a sua cidade fosse reconstruída, porque os seus antepassados tinham dado o seu território aos gregos para combaterem nele pela liberdade. 34.2 Mandou também aos crotoniatas, na Itália, uma parte dos despojos, honrando o zelo e a valentia do atleta Faílo, que, nas guerras médicas, quando os outros gregos da Itália tinham abandonado os gregos à sua sorte, foi a Salamina com um navio equipado à sua custa, para ter parte no perigo. Tão benévolo era ele com toda espécie de virtude, e tão zeloso guardião e amigo dos belos feitos.
35.1 Ἐπιὼν δὲ τὴν Βαβυλωνίαν ἅπασαν εὐθὺς ἐπ’ αὐτῷ γενομένην ἐθαύμασε μάλιστα τὸ τε χάσμα τοῦ πυρὸς ὥσπερ ἐκ πηγῆς συνεχῶς ἀναφερομένου, καὶ τό ῥεῦμα τοῦ νάφθα λιμνάζοντος διὰ τὸ πλῆθος οὐ πόρρω τοῦ χάσματος, ὃς τἆλλα μὲν ἀσφάλτῳ προσέοικεν, οὕτω δὲ εὐπαθὴς πρὸς τὸ πῦρ ἐστιν ὥστε, πρὶν ἢ θιγεῖν τὴν φλόγα, δι’ αὐτῆς τῆς περὶ τὸ φῶς ἐξαπτόμενος αὐγῆς τὸν μεταξὺ πολλάκις ἀέρα συνεκκαίειν. 35.2 ἐπιδεικνύμενοι δὲ τὴν φύσιν αὐτοῦ καὶ δύναμιν οἱ βάρβαροι τὸν ἄγοντα πρὸς τὴν κατάλυσιν τοῦ βασιλέως στενωπὸν ἐλαφρῷ τῷ φαρμάκῳ κατεψέκασαν εἶτα στάντες ἐπ’ ἄκρῳ τοὺς λαμπτῆρας τοῖς βεβρεγμένοις προσέθηκαν ἤδη γὰρ συνεσκόταζε. τῶν δὲ πρώτων εὐθὺς ἁψαμένων οὐκ ἔσχεν ἡ νομὴ χρόνον αἰσθητόν, ἀλλ’ ἅμα νοήματι διῖκτο πρὸς θάτερον πέρας καὶ πῦρ ἐγεγόνει συνεχὲς ὁ στενωπός. 35.3 ἦν δέ τις Ἀθηνοφάνης Ἀθηναῖος τῶν περὶ ἄλειμμα καὶ λουτρὸν εἰωθότων τὸ σῶμα θεραπεύειν τοῦ βασιλέως καὶ τὴν διάνοιαν ἐμμελῶς ἀπάγειν ἐπὶ τὸ ῥᾴθυμον. οὗτος ἐν τῷ λουτρῶνι τότε παιδαρίου τῷ Ἀλεξάνδρῳ παρεστῶτος εὐτελοῦς σφόδρα καὶ γελοίου τὴν ὄψιν, ᾄδοντος δὲ χαριέντως, Στέφανος ἐκαλεῖτο, “βούλει,” φησὶν, “ὦ βασιλεῦ, διάπειραν ἐν Στεφάνῳ τοῦ φαρμάκου λάβωμεν; ἂν γὰρ ἅψηται τούτου καὶ μὴ κατασβεσθῇ, παντάπασιν ἂν φαίην ἄμαχον καὶ δεινὴν αὐτοῦ τὴν δύναμιν εἶναι.” 35.4 προθύμως δέ πως καὶ τοῦ παιδαρίου διδόντος ἑαυτὸν πρὸς τὴν πεῖραν, ἅμα τῷ περιαλεῖψαι καὶ θιγεῖν ἐξήνθησε φλόγα τοσαύτην τὸ σῶμα καὶ πυρὶ κατεσχέθη τὸ πᾶν ὥστε τὸν Ἀλέξανδρον εἰς πᾶν ἀπορίας καὶ δέους ἐλθεῖν εἰ δὲ μὴ κατὰ τύχην πολλοὶ παρῆσαν ἀγγεῖα πρὸς τὸ λουτρὸν ὕδατος διὰ χειρῶν ἔχοντες, οὐκ ἂν ἔφθασεν ἡ βοήθεια τὴν ἐπινομήν. 35.5 ἀλλὰ καὶ τότε μόγις κατέσβεσαν τὸ σῶμα τοῦ παιδὸς δι’ ὅλου πῦρ γενόμενον, καὶ μετὰ ταῦτα χαλεπῶς ἔσχεν. εἰκότως οὖν ἔνιοι τὸν μῦθον ἀνασῴζοντες πρὸς τὴν ἀλήθειαν τοῦτό φασιν εἶναι τὸ τῆς Μηδείας φάρμακον, ᾧ τὸν τραγῳδούμενον στέφανον καὶ τὸν πέπλον ἔχρισεν. οὐ γὰρ ἐξ αὐτῶν ἐκείνων οὐδὲ ἀπ’ αὐτομάτου λάμψαι τὸ πῦρ, ἀλλὰ φλογὸς ἐγγύθεν παρατεθείσης ὀξεῖαν ὁλκὴν καὶ συναφὴν ἄδηλον αἰσθήσει γενέσθαι. 35.6 τὰς γὰρ ἀκτῖνας καὶ τὰ ῥεύματα τοῦ πυρὸς ἄπωθεν ἐπερχόμενα τοῖς μὲν ἄλλοις σώμασι φῶς καὶ θερμότητα προσβάλλειν μόνον, ἐν δὲ τοῖς ξηρότητα πνευματικὴν ἢ νοτίδα λιπαρὰν καὶ διαρκῆ κεκτημένοις ἀθροιζόμενα καὶ πυριμανοῦντα μεταβάλλειν ὀξέως τὴν ὕλην. παρεῖχε δὲ ἀπορίαν ἡ γένεσις … εἴτε μᾶλλον ὑπέκκαυμα τῆς φλογὸς ὑπορρεῖ τὸ ὑγρὸν ἐκ τῆς γῆς φύσιν λιπαρὰν καὶ πυριγόνον ἐχούσης. 35.7 καὶ γάρ ἐστιν ἡ Βαβυλωνία σφόδρα πυρώδης, ὥστε τὰς μὲν κριθὰς χαμόθεν ἐκπηδᾶν καὶ ἀποπάλλεσθαι πολλάκις, οἷον ὑπὸ φλεγμονῆς τῶν τόπων σφυγμοὺς ἐχόντων, τοὺς δὲ ἀνθρώπους ἐν τοῖς καύμασιν ἐπ’ ἀσκῶν πεπληρωμένων ὕδατος καθεύδειν. 35.8 Ἅρπαλος δὲ τῆς χώρας ἀπολειφθεὶς ἐπιμελητὴς καὶ φιλοκαλῶν Ἑλληνικαῖς φυτείαις διακοσμῆσαι τὰ βασίλεια καὶ τοὺς περιπάτους, τῶν μὲν ἄλλων ἐκράτησε, τὸν δὲ κιττὸν οὐκ ἔστεξεν ἡ γῆ μόνον, ἀλλ’ ἀεὶ διέφθειρεν οὐ φέροντα τὴν κρᾶσιν ἡ μὲν γὰρ πυρώδης, ὁ δὲ φιλόψυχρος, τῶν μὲν οὖν τοιούτων παρεκβάσεων, ἂν μέτρον ἔχωσιν, ἧττον ἴσως οἱ δύσκολοι κατηγορήσουσιν.
35.1 Percorrendo a Babilônia, que logo se pôs toda sob o seu poder, admirou sobretudo a fenda de onde o fogo jorrava sem parar, como de uma fonte, e a corrente de nafta, tão abundante que formava um lago, não longe da fenda. A nafta, no resto, se parece com o asfalto, mas é tão sensível ao fogo que, antes que a chama a toque, se inflama com o próprio brilho em volta da luz e muitas vezes incendeia também o ar que fica no meio. 35.2 Para mostrar a natureza e a força dela, os bárbaros borrifaram com um pouco da droga a rua que levava aos aposentos do rei; depois, parados na ponta, aproximaram as tochas dos lugares molhados (porque já escurecia). Os primeiros pontos pegaram fogo logo, e o fogo, para se espalhar, não levou tempo perceptível: com a rapidez do pensamento chegou à outra ponta, e a rua virou um fogo contínuo. 35.3 Havia um certo Atenófanes, ateniense, dos que costumavam cuidar do corpo do rei na unção e no banho e distrair-lhe o espírito com graça. Este, quando, no banho, estava ao lado de Alexandre um rapazinho de cara muito vulgar e ridícula, mas que cantava com graça (chamava-se Estéfano), disse: “Queres, ó rei, que façamos a prova da droga em Estéfano? Se ela pegar nele e não se apagar, eu diria que a sua força é de todo invencível e terrível.” 35.4 O rapazinho, não se sabe como, se ofereceu de boa vontade para a experiência; e, assim que o untaram e a chama o tocou, o seu corpo irrompeu numa chama tão grande e ficou de tal modo tomado pelo fogo que Alexandre chegou ao extremo da aflição e do medo; e, se por acaso não estivessem ali muitos com vasos de água nas mãos para o banho, o socorro não teria chegado antes que o fogo se espalhasse. 35.5 Mesmo assim, apagaram a custo o corpo do menino, que virara fogo inteiro, e depois disso ele passou muito mal. É natural, então, que alguns, procurando conciliar o mito com a verdade, digam que esta é a droga de Medeia, com que ela untou a coroa e o manto das tragédias. Pois o fogo não brotou dessas coisas mesmas, nem sozinho, mas, posta uma chama por perto, houve uma atração rápida e um contato que os sentidos não percebem. 35.6 Pois os raios e as emanações do fogo que vêm de longe só dão luz e calor aos outros corpos; mas, nos que têm uma secura cheia de ar ou uma umidade gordurosa e abundante, juntam-se, inflamam-se com fúria e transformam depressa a matéria. Quanto à origem, havia dúvida … ou se, antes, o líquido que alimenta a chama brota da terra, que tem uma natureza gordurosa e geradora de fogo. 35.7 De fato, a Babilônia é muito ardente, a ponto de a cevada muitas vezes saltar do chão e pular, como se o solo, inflamado, tivesse pulsações; e os homens, nos calores, dormem sobre cheios de água. 35.8 Hárpalo, deixado como administrador da região e desejoso de enfeitar com plantas gregas os jardins do palácio e os passeios, conseguiu com as outras; mas a hera a terra não só não aguentou, como sempre a matou, porque a planta não suportava o clima: a terra é ardente, e a hera gosta do frio. Dessas digressões, se tiverem medida, talvez os difíceis de contentar se queixem menos.
36.1 Ἀλέξανδρος δὲ Σούσων κυριεύσας παρέλαβεν ἐν τοῖς βασιλείοις τετρακισμύρια τάλαντα νομίσματος, τὴν δὲ ἄλλην κατασκευὴν καὶ πολυτέλειαν ἀδιήγητον. ὅπου φασὶ καὶ πορφύρας Ἑρμιονικῆς εὑρεθῆναι τάλαντα πεντακισχίλια, συγκειμένης μὲν ἐξ ἐτῶν δέκα δεόντων διακοσίων, πρόσφατον δὲ τὸ ἄνθος ἔτι καὶ νεαρὸν φυλαττούσης. 36.2 αἴτιον δὲ τούτου φασὶν εἶναι τὸ τὴν βαφὴν διὰ μέλιτος γίνεσθαι τῶν ἁλουργῶν, δι’ ἐλαίου δὲ λευκοῦ τῶν λευκῶν καὶ γὰρ τούτων τὸν ἴσον χρόνον ἐχόντων τὴν λαμπρότητα καθαρὰν καὶ στίλβουσαν ὁρᾶσθαι. Δείνων δέ φησι καὶ ὕδωρ ἀπὸ τε τοῦ Νείλου καὶ τοῦ Ἴστρου μετὰ τῶν ἄλλων μεταπεμπομένους εἰς τὴν γάζαν ἀποτίθεσθαι τοὺς βασιλεῖς, οἷον ἐκβεβαιουμένους τὸ μέγεθος τῆς ἀρχῆς καὶ τὸ κυριεύειν ἁπάντων.
36.1 Alexandre, senhor de Susa, encontrou no palácio quarenta mil em moeda, e o resto do mobiliário e do luxo não se pode descrever. Ali, dizem, encontraram também cinco mil de púrpura de Hermíone, guardada havia cento e noventa anos, que ainda conservava a cor fresca e viva. 36.2 A causa disso, dizem, é que a tintura das púrpuras se fazia com mel, e a dos tecidos brancos com azeite branco: porque também estes, depois do mesmo tempo, mostram um brilho puro e luzente. Dínon diz também que os reis mandavam buscar até água do Nilo e do Danúbio e a guardavam no tesouro junto com o resto, como para confirmar a grandeza do império e o domínio sobre tudo.
37.1 Τῆς δὲ Περσίδος οὔσης διὰ τραχύτητα δυσεμβόλου καὶ φυλαττομένης ὑπὸ γενναιοτάτων Περσῶν (Δαρεῖος μὲν γὰρ ἐπεφεύγει) γίγνεταί τινος περιόδου κύκλον ἐχούσης οὐ πολὺν ἡγεμὼν αὐτῷ δίγλωσσος ἄνθρωπος, ἐκ πατρὸς Λυκίου, μητρὸς δὲ Περσίδος γεγονώς ὃν φασιν, ἔτι παιδὸς ὄντος Ἀλεξάνδρου, τὴν Πυθίαν προειπεῖν, ὡς λύκος ἔσται καθηγεμὼν Ἀλεξάνδρῳ τῆς ἐπὶ Πέρσας πορείας. 37.2 φόνον μὲν οὖν ἐνταῦθα πολὺν τῶν ἁλισκομένων γενέσθαι συνέπεσε γράφει γὰρ αὐτὸς ὡς νομίζων αὐτῷ τοῦτο λυσιτελεῖν ἐκέλευεν ἀποσφάττεσθαι τοὺς ἀνθρώπους· νομίσματος δὲ εὑρεῖν πλῆθος, ὅσον ἐν Σούσοις, τὴν δὲ ἄλλην κατασκευὴν καὶ τὸν πλοῦτον ἐκκομισθῆναί φασι μυρίοις ὀρικοῖς ζεύγεσι καὶ πεντακισχιλίαις καμήλοις. 37.3 Ξέρξου δὲ ἀνδριάντα μέγαν θεασάμενος ὑπὸ πλήθους τῶν ὠθουμένων εἰς τὰ βασίλεια πλημμελῶς ἀνατετραμμένον ἐπέστη, καὶ καθάπερ ἔμψυχον προσαγορεύσας, “πότερόν σε,” εἶπε, “διὰ τὴν ἐπὶ τοὺς Ἕλληνας στρατείαν κείμενον παρέλθωμεν ἢ διὰ τὴν ἄλλην μεγαλοφροσύνην καὶ ἀρετὴν ἐγείρωμεν;” τέλος δὲ πολὺν χρόνον πρὸς ἑαυτῷ γενόμενος καὶ σιωπήσας παρῆλθε, βουλόμενος δὲ τοὺς στρατιώτας ἀναλαβεῖν (καὶ γὰρ ἦν χειμῶνος ὥρα) τέσσαρας μῆνας αὐτόθι διήγαγε. 37.4 λέγεται δὲ καθίσαντος αὐτοῦ τὸ πρῶτον ὑπὸ τὸν χρυσοῦν οὐρανίσκον ἐν τῷ βασιλικῷ θρόνῳ τὸν Κορίνθιον Δημάρατον εὔνουν ὄντα ἄνδρα καὶ πατρῷον φίλον Ἀλεξάνδρου πρεσβυτικῶς ἐπιδακρῦσαι, καὶ εἰπεῖν ὡς μεγάλης ἡδονῆς στεροῖντο τῶν Ἑλλήνων οἱ τεθνηκότες πρὶν ἰδεῖν Ἀλέξανδρον ἐν τῷ Δαρείου θρόνῳ καθήμενον.
37.1 A Pérside, por ser áspera, era difícil de invadir e era guardada pelos mais nobres dos persas (porque Dario tinha fugido); mas Alexandre achou um guia para um caminho de rodeio não muito longo, um homem que falava duas línguas, filho de pai lício e de mãe persa; dizem que foi dele que a Pítia predisse, quando Alexandre ainda era menino, que um lobo seria o guia de Alexandre na marcha contra os persas. 37.2 Aconteceu ali uma grande matança dos prisioneiros: ele mesmo escreve que mandou degolar aquela gente porque achava que isso lhe convinha. Dizem que encontrou tanta moeda quanto em Susa, e que o resto do mobiliário e da riqueza foi levado por dez mil parelhas de mulas e cinco mil camelos. 37.3 Vendo uma grande estátua de Xerxes, derrubada sem cuidado pela multidão que se acotovelava para entrar no palácio, parou e, falando com ela como se fosse viva, disse: “Devemos passar e deixar-te caída, por causa da expedição contra os gregos, ou levantar-te, pela tua grandeza de ânimo e pela tua virtude no resto?” Por fim, depois de ficar muito tempo calado e pensativo, passou adiante. E, querendo refazer os soldados (porque era inverno), ficou ali quatro meses. 37.4 Conta-se que, quando ele se sentou pela primeira vez no trono real, debaixo do de ouro, Demarato de Corinto, homem que lhe queria bem e amigo de Alexandre já desde o pai, chorou como choram os velhos e disse que os gregos que tinham morrido antes de ver Alexandre sentado no trono de Dario tinham sido privados de uma grande alegria.
38.1 Ἐκ τούτου μέλλων ἐξελαύνειν ἐπὶ Δαρεῖον ἔτυχε μὲν εἰς μέθην τινὰ καὶ παιδιὰν τοῖς ἑταίροις ἑαυτὸν δεδωκώς, ὥστε καὶ γύναια συμπίνειν ἐπὶ κῶμον ἥκοντα πρὸς τοὺς ἐραστάς. ἐν δὲ τούτοις εὐδοκιμοῦσα μάλιστα Θαῒς ἡ Πτολεμαίου τοῦ βασιλεύσαντος ὕστερον ἑταίρα, γένος Ἀττική, τὰ μὲν ἐμμελῶς ἐπαινοῦσα, τὰ δὲ παίζουσα πρὸς τὸν Ἀλέξανδρον, ἅμα τῇ μέθῃ λόγον εἰπεῖν προήχθη τῷ μὲν τῆς πατρίδος ἤθει πρέποντα, μείζονα δὲ ἢ κατ’ αὑτήν. 38.2 ἔφη γάρ ὧν πεπόνηκε πεπλανημένη τὴν Ἀσίαν ἀπολαμβάνειν χάριν ἐκείνης τῆς ἡμέρας ἐντρυφῶσα τοῖς ὑπερηφάνοις Περσῶν βασιλείοις ἔτι δ’ ἂν ἥδιον ὑποπρῆσαι κωμάσασα τὸν Ξέρξου τοῦ κατακαύσαντος τὰς Ἀθήνας οἶκον, αὐτὴ τὸ πῦρ ἅψασα τοῦ βασιλέως ὁρῶντος, ὡς ἂν λόγος ἔχῃ πρὸς ἀνθρώπους ὅτι τῶν ναυμάχων καὶ πεζομάχων ἐκείνων στρατηγῶν τὰ μετὰ Ἀλεξάνδρου γύναια μείζονα δίκην ἐπέθηκε Πέρσαις ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος. 38.3 ἅμα δὲ τῷ λόγῳ τούτῳ κρότου καὶ θορύβου γενομένου καὶ παρακελεύσεως τῶν ἑταίρων καὶ φιλοτιμίας, ἐπισπασθεὶς ὁ βασιλεὺς καὶ ἀναπηδήσας ἔχων στέφανον καὶ λαμπάδα προῆγεν. 38.4 οἱ δὲ ἑπόμενοι κώμῳ καὶ βοῇ περιίσταντο τὰ βασίλεια, καὶ τῶν ἄλλων Μακεδόνων οἱ πυνθανόμενοι συνέτρεχον μετὰ λαμπάδων χαίροντες, ἤλπιζον γὰρ ὅτι τοῖς οἴκοι προσέχοντός ἐστι τὸν νοῦν καὶ μὴ μέλλοντος ἐν βαρβάροις οἰκεῖν τὸ πιμπράναι τὰ βασίλεια καὶ διαφθείρειν, οἱ μὲν οὕτω ταῦτα γενέσθαι φασίν, οἱ δὲ ἀπὸ γνώμης· ὅτι δ’ οὖν μετενόησε ταχὺ καὶ κατασβέσαι προσέταξεν ὁμολογεῖται.
38.1 Depois disso, quando estava para partir contra Dario, aconteceu que se entregou com os Companheiros a uma bebedeira e a uma brincadeira, a ponto de virem também mulheres beber com eles, chegando em cortejo de festa para os seus amantes. Entre elas, a mais famosa era Taís, ateniense de nascimento, amante de Ptolomeu, que depois foi rei; ora elogiando Alexandre com graça, ora brincando com ele, no meio da bebedeira foi levada a dizer palavras dignas do caráter da sua pátria, mas grandes demais para ela. 38.2 Disse que naquele dia recebia a recompensa das fadigas que sofrera vagando pela Ásia, regalando-se no palácio soberbo dos reis persas; mas que seria ainda mais doce, em cortejo de festa, incendiar a casa de Xerxes, que queimou Atenas, acendendo ela mesma o fogo diante dos olhos do rei, para que corresse entre os homens a fama de que as mulheres que acompanhavam Alexandre tinham castigado os persas, pela Grécia, mais do que aqueles famosos generais das batalhas no mar e em terra. 38.3 Mal ela disse isso, houve aplausos e barulho, e os Companheiros a apoiavam e competiam em zelo; o rei, arrastado, saltou de pé e, com uma coroa e uma tocha, foi à frente. 38.4 Os que o seguiam, em cortejo e aos gritos, cercaram o palácio, e os outros macedônios que souberam acorreram com tochas, alegres, porque esperavam que incendiar e destruir o palácio fosse coisa de quem tinha o pensamento na terra natal e não pretendia viver entre os bárbaros. Uns dizem que foi assim que isso aconteceu; outros, que foi de caso pensado; mas todos concordam que ele logo se arrependeu e mandou apagar o fogo.
falange substantivo feminino
formação de infantaria macedônia, em fileiras cerradas, armada de lanças longas
dossel substantivo masculino
cobertura de pano armada sobre um trono ou um leito
odre substantivo masculino
saco de couro para levar água ou vinho
talento substantivo masculino
grande quantia de prata, equivalente a seis mil dracmas
5 de 18 · índice