Parte II
9. Quod scire sollicite rector debet, quia plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur
9. Que o pastor deve saber com cuidado que muitas vezes os vícios fingem ser virtudes
II.9 Scire etiam rector debet quod plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Nam sæpe sub parcimoniæ nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Sæpe inordinata remissio pietas creditur, et effrenata ira spiritalis zeli virtus æstimatur. Sæpe præcipitata actio velocitatis efficacia, atque agendi tarditas gravitatis consilium putatur. Unde necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet; aut cum effuse quid perditur, largum se quasi miserando glorietur; aut remittendo quod ferire debuit, ad æterna supplicia subditos pertrahat; aut immaniter feriendo quod delinquitur, ipse gravius delinquat; aut hoc quod agi recte ac graviter potuit, immature præveniens leviget; aut bonæ actionis meritum differendo, ad deteriora permutet.
II.9 O pastor deve saber também que muitas vezes os vícios fingem ser virtudes. Pois muitas vezes a mesquinhez se encobre sob o nome de parcimônia, e, ao contrário, o esbanjamento se esconde sob o título de generosidade. Muitas vezes a frouxidão desordenada é tida por piedade, e a ira desenfreada é julgada virtude de zelo espiritual. Muitas vezes a ação precipitada passa por eficácia da presteza, e a lentidão no agir por prudência da gravidade. Por isso é necessário que o pastor das almas discirna com cuidado vigilante as virtudes e os vícios, para que nem a mesquinhez lhe ocupe o coração e ele exulte por parecer parco na administração; nem, quando se perde alguma coisa com esbanjamento, se glorie de generoso, como se fosse por compaixão; nem, relaxando o que devia ferir, arraste os súditos aos suplícios eternos; nem, ferindo cruelmente o pecado, peque ele mesmo mais gravemente; nem, antecipando-se fora de tempo, torne leviano o que podia fazer-se com retidão e gravidade; nem, adiando o mérito de uma boa ação, o troque por coisa pior.