Ir para o texto
Biblioteca

Parte I

7. Quod nonnunquam prædicationis officium et nonnulli laudabiliter appetunt, et ad hoc nonnulli laudabiliter coacti pertrahuntur

7. Que às vezes alguns desejam de modo louvável o ofício da pregação, e outros são levados a ele obrigados, de modo louvável

I.7 Quamvis nonnunquam prædicationis officium et nonnulli laudabiliter appetunt, et ad hoc nonnulli laudabiliter coacti pertrahuntur: quod liquido cognoscimus, si duorum prophetantium facta pensamus, quorum unus ut ad prædicandum mitti debuisset sponte se præbuit, quo tamen alter pergere cum pavore recusavit. Isaias quippe Domino quærenti quem mitteret, ultro se obtulit, dicens: Ecce ego, mitte me (Isai. VI, 8). Jeremias autem mittitur, et tamen ne mitti debeat humiliter reluctatur, dicens: A, a, a, Domine Deus, ecce nescio loqui, quia puer ego sum (Jerem. I, 6). En ab utrisque exterius diversa vox prodiit, sed non a diverso fonte dilectionis emanavit. Duo quippe sunt præcepta charitatis, Dei videlicet amor et proximi. Per activam igitur vitam prodesse proximis cupiens Isaias officium prædicationis appetit; per contemplativam vero Jeremias amori conditoris sedulo inhærere desiderans, ne mitti ad prædicandum debeat contradicit. Quod ergo laudabiliter alter appetiit, hoc laudabiliter alter expavit: iste ne tacitæ contemplationis lucra loquendo perderet, ille ne damna studiosi operis tacendo sentiret. Sed hoc in utrisque est subtiliter intuendum, quia et is qui recusavit, plene non restitit; et is qui mitti voluit, ante per altaris calculum se purgatum vidit; ne aut non purgatus adire quisque sacra ministeria audeat, aut quem superna gratia elegit, sub humilitatis specie superbe contradicat. Quia igitur valde difficile est purgatum se quemlibet posse cognoscere, prædicationis officium tutius declinatur; nec tamen declinari, ut diximus, pertinaciter debet, cum ad suscipiendum hoc superna voluntas agnoscitur. Quod Moyses utrumque miro opere explevit, qui præesse tantæ multitudini et noluit et obedivit. Superbus enim fortasse esset, si ducatum plebis innumeræ sine trepidatione susciperet; et rursum superbus existeret, si auctoris imperio obedire recusaret. Utrobique ergo humilis, utrobique subjectus, et præesse populis semetipsum metiendo noluit, et tamen de imperantis viribus præsumendo consensit. Hinc ergo, hinc quique præcipites colligant cum quanta culpa ex appetitu proprio cæteris præferri non metuunt, si sancti viri plebium ducatum suscipere Deo etiam jubente timuerunt. Moyses suadente Domino trepidat, et infirmus quisque ut honoris onus percipiat anhelat; et qui ad casum valde urgetur ex propriis, humerum libenter opprimendus ponderibus submittit alienis; quæ egit ferre non valet, et auget quod portet.

I.7 Às vezes, porém, alguns desejam de modo louvável o ofício da pregação, e outros são levados a ele obrigados, de modo louvável; o que reconhecemos com clareza se pesamos os feitos de dois profetas, dos quais um se ofereceu de livre vontade para ser enviado a pregar, e o outro, com medo, recusou ir para lá. Pois Isaías, quando o Senhor perguntava a quem enviaria, ofereceu-se espontaneamente, dizendo: “Eis-me aqui, envia-me” (Is 6,8). Jeremias, porém, é enviado e, no entanto, resiste com humildade a ser enviado, dizendo: “A, a, a, Senhor Deus, eis que não sei falar, porque sou menino” (Jr 1,6). Eis que de um e de outro saiu por fora uma voz diversa, mas não brotou de fonte diversa de amor. Pois são dois os preceitos da caridade: o amor de Deus e o do próximo. Isaías, então, desejando ser útil aos próximos pela vida ativa, deseja o ofício da pregação; Jeremias, desejando unir-se com assiduidade ao amor do Criador pela vida contemplativa, recusa ser enviado a pregar. O que um desejou de modo louvável, o outro temeu de modo louvável: este, para não perder falando os ganhos da contemplação silenciosa; aquele, para não sofrer, calando, os danos da obra diligente. Mas nos dois é preciso observar com finura isto: que nem o que recusou resistiu inteiramente, e o que quis ser enviado se viu antes purificado pela brasa do altar; para que nem alguém não purificado ouse aproximar-se dos ministérios sagrados, nem aquele a quem a graça do alto escolheu recuse com soberba sob a aparência da humildade. Como, pois, é muito difícil alguém poder reconhecer-se purificado, é mais seguro declinar o ofício da pregação; mas nem por isso, como dissemos, se deve declinar com obstinação, quando se reconhece que a vontade do alto quer que ele seja assumido. Moisés cumpriu de modo admirável uma coisa e outra, ele que não quis presidir a tão grande multidão e obedeceu. Pois talvez fosse soberbo se assumisse sem temor a condução de um povo inumerável; e, de novo, seria soberbo se recusasse obedecer à ordem do Autor. Humilde, então, de um lado e de outro, submisso de um lado e de outro, não quis presidir aos povos medindo-se a si mesmo e, no entanto, consentiu confiando nas forças de quem mandava. Daqui, pois, daqui compreendam todos os precipitados com quanta culpa não temem ser postos acima dos outros por desejo próprio, se os santos homens temeram assumir a condução dos povos até por ordem de Deus. Moisés treme quando o Senhor o persuade, e qualquer fraco anseia por receber o fardo da honra; e quem pelo próprio peso já é empurrado com força para a queda põe de bom grado o ombro sob os pesos alheios, para ser esmagado por eles; não pode levar o que fez, e aumenta o que há de carregar.

7 de 11 · Parte I · índice